B jak Jonathan Barnbrook - designer z zasadami

Jonathan Barnbrook to człowiek-instytucja, produkt eksportowy i ikona brytyjskiego designu. Znany ze społecznego zaangażowania
i bezkompromisowości, świetnie wykształcony , wykorzystuje swoje doświadczenie i wiedzę
z zakresu projektowania we własnej kampanii przeciwko czarnej twarzy kapitalizmu, podając jako swoją główną sile napędowa gniew
i niezgodę na mechanizmy rządzące współczesnym światem.

Urodzony w 1966 roku w Luton, w rodzinie robotniczej, wielokrotnie słyszał w domu
o wykorzystywaniu pracowników przez pracodawców. Nie ukrywa, ze już w dzieciństwie ukształtowała się jego nieufność wobec świata polityki i biznesu. Zleceniodawców dobiera zgodnie z własnymi przekonaniami, sygnując swoim nazwiskiem kampanie tych firm
i instytucji, których zakres i sposób działania akceptuje. W pozostałe uderza przemycając antykorporacyjne treści w reklamach oraz organizując wystawy najbardziej szokujących prac tworzonych na użytek niekomercyjny. Z założenia nie promuje działalności szkodliwej, choć pod tym względem nie jest zaślepionym konserwatystą. Zezwolił np. na wykorzystanie zaprojektowanej przez siebie czcionki Mason Serif w kampanii wódki Sobieski, a na zarzuty o złamanie swojej naczelnej zasady odparł, ze nie ma pewności, czy to producenci alkoholu ponoszą odpowiedzialność za alkoholizm wśród społeczeństwa. Bezlitośnie natomiast obszedł się z powierzchowną, będącą pustym hasłem, ideą igrzysk, projektując w 2004 antyolimpijski font piktograficzny Olympukes (puke-ang.wymiotować). Oberwało się także Georgeowi W. Bushowi, któremu Barnbook dorobił hitlerowski wąsik z kodu kreskowego w akcie protestu przeciwko militarno-gospodarczej polityce USA pod rządami byłego prezydenta.

W 1999 Barnbrook rozpoczął współpracę z fundacją Adbusters występującą przeciwko agresywnej obecności reklamy w życiu publicznym. Ich najgłośniejszą wspólną kampanią stał się Dzień Bez Zakupów (Buy-Nothing-Day) - akcja wymierzona w centra handlowe i bezmyślny konsumpcjonizm - którą Barnbrook przeprowadził również w Japonii. W 2000r wziął odział w First Things First 2000 Manifesto - konwencji na której graficy dyskutowali o odpowiedzialności projektantów za język i przekaz reklamy
w zdominowanym przez mass-media świecie. Do historii przeszedł jego plakat-manifest: Projektanci, Trzymajcie Się Z Daleka Od Korporacji, Które Chcą, Żebyście Dla Nich Kłamali (Designers, stay away from corporations that want you to lie for them).

Dla Jonathana Barnbrooka ważniejsza od stylu jest idea i filozofia, którą reprezentuje grafik - projektant według niego to ktoś, kto rozwiązuje problemy, a nie wymyśla styl. Jest przekonany, że dobry design może zmieniać świat, ale jest to proces długotrwały, złożony i wymagający zaangażowania - dlatego bierze odział w projektach takich jak Unifem - organizowanym przez United Nations programie przeciwko przemocy wobec kobiet, czy występuje przeciwko japońskiej polityce nuklearnej projektując witrynę Stop Rokkasho. Jest także autorem wystaw poświęconych problematyce konfliktów zbrojnych na Bliskim Wschodzie, czy dyktaturze w Korei Północnej.

Bez względu na dokonania Jonathana Barnbrooka na polu “designu zaangażowanego”, jego największą pasją pozostaje typografia. Pierwsze kroki w kierunku projektowania pisma podjął już w latach osiemdziesiątych, w trakcie studiów w Central St. Martins, a następnie Royal College of Art w Londynie. Barnbrook jako jeden z nielicznych projektantów nie-typografów, współpracuje na stałe z prestiżową agencją Émigré, która sprzedaje licencje takich fontów Anglika, jak Mason, Exocet czy Priori. Ten ostatni, w swojej najbardziej spektakularnej publicznej odsłonie pojawił się na okładce albumu Heathen Dawida Bowie, z 2002 roku. Współpracę z Emigré Jonathan Barnbrook może uznać za duży sukces. - Zawsze mamy wątpliwości jeśli chodzi o kroje pisma projektowane nie przez typografów, a przez projektantów graficznych - wyjaśniają przedstawiciele agencji - różnice w podejściu do problemu dotyczą całego procesu projektowania i pojawiają się już na etapie szukania inspiracji. Podczas gdy zawodowy projektant pisma skupia się na tradycji i aspektach technicznych (spacing, kerning, modulacja, waga), za priorytet stawiając sobie użyteczność i czytelność całych bloków tekstu napisanych danym krojem - projektant graficzny myśli o atrakcyjności pojedynczych znaków, wzbogacając je o dodatkowe znaczenia, nawiązania i nadając im wyszukane formy. Jeśli chodzi o Jonathana Barnbrooka - wątpliwości okazały się bezpodstawne. Projektowanie fontów było jego naturalną decyzją, wynikającą z chęci panowania nad wyglądem każdego elementu swojego projektu, łącznie z blokami dłuższego tekstu. Odebrawszy solidne przygotowanie techniczne zaczął eksperymenty
z własnymi krojami pisma, bazując na tradycji angielskiej typografii, kamieniarstwa  i średniowiecznej sztuki rytowniczej. Mimo nowoczesnych technologii i rozwiązań, inspiracje czerpie głównie z przeszłości. Pytany o ulubionego typografa i czcionkę, jednym tchem wymienia swojego rodaka, Erica Gilla
i zaprojektowany przez niego krój Perpetua.

W 1997 roku  studio Jonathana Barnbrooka powołało do życia witrynę Virus Fonts, z tymi czcionkami projektanta, które nie są dostępne na stronach Émigré. Jego fonty najbardziej rozpoznawalne stały się dzięki swoim kontrowersyjnym nazwom - Mason (pierwotnie opublikowana jako Manson), Exocet, Bastard, Prozac, Nixon czy Drone. Ze względu na swoje luźne nawiązania do okultyzmu i średniowiecza zazwyczaj ozdabiają interfejsy gotyckich gier komputerowych - choćby Diablo - i mrocznych komiksów, ale wykorzystuje się je także w zdecydowanie mniej ponurych i diabolicznych kampaniach. Najlepszym tego przykładem jest użycie kroju Mason w tytule re-edycji klasycznej animacji Disneya - Królewna Śnieżka I Siedmiu Krasnoludków. W 1997 roku Barnbrook zaprojektował, łącznie z krojem pisma, książkę Damiena Hirsta* I Want To Spend The Rest Of My Life Everywhere, With Everyone, One To One, Always, Forever, Now.

W środowisku designerów zdeterminowanych walką o klienta, prowadzący swoją idealistyczną krucjatę Jonathan Barnbrook prezentuje światopogląd dość odważny. Jego zawodowe decyzje są konsekwencją postawy w życiu prywatnym. Od roku 1998 projektant nie odbiera przyznawanych mu nagród ani wyróżnień. Inspiruje go Mahatma Gandhi i długie podróże pociągiem. Jest zapraszany na konwencje na temat praw człowieka. Jako zagorzały przeciwnik imperialistycznych zapędów mocarstw, oparł się pokusie budowania swojego prywatnego imperium i, mimo że jego studio obłożone jest zleceniami wiele miesięcy do przodu - ciągle zatrudnia na stałe tylko pięciu pracowników. W obawie przed atakiem serca, po czterdziestce zaczął prowadzić zdrowy tryb życia. Do pracy biega lub korzysta ze środków komunikacji miejskiej, ponieważ nie widzi potrzeby posiadania samochodu. Choć żyje z projektowania, nie cierpi konsumpcyjnego trybu życia i obnoszenia się markowymi produktami - stad nosi zazwyczaj ubrania
z second-handu.

Do własnego zawodu podchodzi z właściwym sobie cynizmem. Napis na jednym
z zaprojektowanych przez niego t-shirtów głosi: „tylko frajerzy noszą logo”.

Łukasz Smutek

*Damien Hirst (ur. 7 czerwca 1965 roku)- brytyjski artysta awangardowy. Jego najsłynniejsza rzeźba - ludzka czaszka inkrustowana 8601 diamentów - została uznana za najdroższe dzieło w historii sztuki nowożytnej.

Więcej informacji :

Podziel się